به گزارش اخبارمشهد، در آستانه این سفر، در پروندهای با عنوان «۱۴ مطالبه مشهد از رئیس دولت چهاردهم» هر روز در «تیتر یک» یکی از مطالبات را مطرح کردیم؛ مطالباتی که هر کدام در درجه اول «اعتبار کافی» میخواهند و همین کمبود اعتبارات، خودش اولین مطالبه مشهد از رئیس دولت است.
خراسان رضوی حدود ۸ درصد جمعیت و ۷ درصد مساحت کشور را در اختیار دارد، اما همواره در بودجههای استانی حداکثر سهم ۵ درصدی داشته که البته همان هم ۱۰۰ درصد تخصیص نمییابد.
سهم استان از کل منابع کشور حدود ۳ درصد بوده و پس از تهران، اصفهان، کرمان و خوزستان در رتبه پنجم قرار دارد.
«مشهد تشنه تدبیر»
کسری آب در مشهد یکی از مطالبات جدی، و دومین مطالبه اخبارمشهد از رئیس جمهور است؛ به گونهای که این کلانشهر با کسری سالانه حدود ۱۳۷ میلیون مترمکعب آب مواجه است و از ظرفیت ذخیره ۱۹ سد فعال استان تنها ۵ درصد آب باقی مانده است و حدود ۲۰ درصد آب در شبکه فرسوده انتقال هدر میرود. پیگیری حقابه ایران از هریرود و تأمین آب سد دوستی از مسیر دیپلماسی فعال با افغانستان باید در اولویت دولت قرار گیرد. آقای رئیسجمهور، انتظار میرود با برنامهای عملیاتی، بودجه مشخص و زمانبندی روشن، تأمین پایدار آب مشهد را به مطالبهای برای اقدام تبدیل کنید.
«درد درمان»
سومین مطالبه اخبارمشهد از رئیس جمهور، مربوط به حوزه درمان و کمبود تجهیزات و رسیدگی به این بخش است. چراکه زیرساختهای درمانی مشهد به عنوان قطب درمانی شرق کشور پاسخگوی نیاز حجم انبوه بیماران نیست به خصوص که بیش از ۳۴ درصد خدمات بستری بیمارستانهای مشهد به افرادی ارائه میشود که ساکن این شهر نیستند.
مشهد با کمبود ۲ هزار و ۵۰۰ پرستار، ۴۷ پایگاه اورژانس، ۳ هزار تخت بیمارستانی و ۳۲۹ نیروی تکنسین مواجه است.
مورد تاسف این که ۳.۷ درصد فوتیهای حوادث رانندگی در خراسان رضوی حین انتقال جان خود را از دست دادهاند، آماری بالاتر از تهران و اصفهان! اما همه کمبودها صرفا متوجه تجهیزات بیمارستانی نیست و به سازه و بنا نیز برمیگردد طوری که از میان ۳۰ بیمارستان شهر، تنها سه مرکز موفق به دریافت تأییدیه کامل ایمنی آتش نشانی شدهاند.
از سوی دیگر بدهی ۵ و نیم هزار میلیاردی سازمانهای بیمهگر به دانشگاه علوم پزشکی مشهد و همچنین مطالبات ۵ هزار میلیاردی داروخانههای خراسان رضوی از بیمهها نیز مستقیماً بر سلامت مردم سایه انداخته است.
اما همه این مشکلات در حالی مطرح میشود که گردشگری سلامت برای خراسان رضوی یک مزیت مهم اما مغفول باقی مانده است.
صنعتی با گردش مالی ۱۲ همتی که میتواند سهم قابلتوجهی در اقتصاد بخش خصوصی داشته باشد. وضعیت حوزه بهداشت و درمان مشهد برای رسیدن به نقطه مطلوب یک نگاه ملی و همه جانبه را میطلبد.
«مثلث در حاشیه»
در چهارمین مطالبه از رئیس جمهور، سه راهکار مغفول مانده برای نجات حاشیه شهر مشهد را بررسی کردیم چراکه حاشیه شهر مشهد، با جمعیتی بیشتر از ۲۰ شهر ایران، سالهاست با انبوهی از مشکلات زیرساختی و اجتماعی دست و پنجه نرم میکند. از مشکلات در حوزه آب، برق و گاز و گسترش سکونتگاههای غیررسمی گرفته تا نارساییهای آموزشی، درمانی و امنیتی. حل این معضل مزمن اما نه با طرحهای مقطعی و اقدامات پراکنده، بلکه با شکلگیری یک مثلث نجات امکانپذیر است؛ مثلثی با سه ضلع مدیریت یکپارچه، تأمین منابع مالی پایدار و توانمندسازی ساکنان.
حاشیه شهر مشهد پیش از هر چیز به مدیریتی واحد و یکپارچه نیاز دارد؛ ساختاری که بتواند بار هماهنگی میان دستگاههای متعدد را به دوش بکشد. در سالهای گذشته طرحهایی برای این منظور کلید خورد؛ از مطالعات ساماندهی حاشیه شهر در دوره استانداری معتمدیان تا ورود بنیاد مستضعفان بهعنوان یکی از متولیان احتمالی این حوزه. پیش از آن نیز نوبخت، معاون وقت رئیسجمهور، اقداماتی را در این زمینه دنبال کرده بود؛ اما با تغییر مدیران، این طرحها نیز به بایگانی تاریخ پیوستند.
ضلع دوم این مثلث، تأمین منابع مالی متناسب با ابعاد مسئله است؛ جایی که مجلس باید نقش جدیتری ایفا کند. حاشیه شهر مشهد در سال ۱۳۹۴ برای نخستین بار صاحب ردیف بودجه اختصاصی شد، هرچند تغییر عنوان این ردیف به «بودجه حاشیه کلانشهرهای مذهبی» شرکای دیگری را نیز برای آن تراشید. با این حال، حتی همین منابع نیز به وقت «تخصیص» هیچگاه در حد و قواره مشکلات حاشیه شهر نبوده است. واقعیتی که نشان میدهد باید مسیر ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی به پروژههای عمرانی و اقتصادی این مناطق هموارتر شود.
اما ضلع سوم، تکمیلکننده دو ضلع دیگر است: توانمندسازی ساکنان حاشیه شهر. ساماندهی این مناطق صرفاً با ساخت مدرسه، درمانگاه، خیابان و تأمین زیرساختها نه تنها به نتیجه مطلوب نمیرسد بلکه ممکن است حاشیهای بر حاشیه بسازد! مردم باید در فرآیند توسعه محلههای خود نقشآفرین باشند. ایجاد فرصتهای اشتغال، مهارتآموزی، حمایت از کسبوکارهای خرد و تقویت مشارکتهای مردمی میتواند به کاهش آسیبهای اجتماعی و شکلگیری توسعهای پایدار کمک کند.
آقای پزشکیان! علاج این زخم کهنه در دستان شماست؛ بسمالله ...
«در راه مانده!»
پنجمین مطالبه اخبارمشهد از رئیس جمهور به زیرساختهای حوزه حمل و نقل جادهای برمیگردد. اگر چه خراسان رضوی از مهمترین کانونهای زیارتی، تجاری و ترانزیتی کشور به شمار میرود اما توسعه زیرساختهای حملونقل آن همچنان با چالش جدی تأمین اعتبار روبهروست؛ بهطوریکه استان برای پاسخگویی به نیازهای جادهای خود به بیش از ۲۰۰ کیلومتر آزادراه و حدود ۱۰۰ کیلومتر بزرگراه جدید نیاز دارد و تنها برای تکمیل ۲۰ پروژه آزادراهی و بزرگراهی به طول ۴۶۴ کیلومتر، با میانگین پیشرفت فیزیکی ۴۵ درصد، حدود ۲۷ هزار میلیارد تومان اعتبار موردنیاز است. در بخش ریلی نیز پروژههایی همچون قطار مشهد ـ گلبهار ـ چناران، قطار سریعالسیر تهران ـ مشهد، قطار برقی و طرحهای توسعه و اتصال به شبکه ملی و بینالمللی نیازمند تأمین منابع و تسریع در اجرا هستند؛ از سوی دیگر، شهر فرودگاهی و توسعه فرودگاه بینالمللی مشهد و افزایش ظرفیت خدمات داخلی و خارجی آن، متناسب با جایگاه زیارتی و گردشگری استان، ضرورتی انکارناپذیر است.
نمایندگان استان از تلاش برای تصویب ۱۱۰ همت اعتبار برای سفر رئیسجمهور خبر میدهند، انتظار میرود دولت سهم مشخصی از منابع را به رفع عقبماندگیهای زیرساختی حملونقل ریلی، جادهای و هوایی اختصاص دهد.
«قفل کار و بار»
ششمین مطالبه اخبارمشهد از رئیس جمهورتوجه به معضل بیکاری جوانان استان خراسان رضوی است چراکه مشهد با وجود برخورداری از ظرفیت میزبانی حدود ۳۰ میلیون زائر در سال و سایر ظرفیتهای گسترده گردشگری، خدماتی و اقتصادی، همچنان با بحران تأمین فرصت شغلی مواجه است.
دادههای مرکز آمار ایران در فصل بهار سال ۱۴۰۵ نشان میدهد که نرخ بیکاری استان از ۴.۹ به ۹.۷ درصد رسیده و در کنار آن نیز در همان بازه زمانی ۱۲۰ هزار نفر به جمع افراد جویای کار اضافه شده، اما تنها برای ۲۰ هزار نفر شغل ایجاد شده است. شهریورماه نیز شمار دریافتکنندگان بیمه بیکاری از ۹۹۰۰ نفر پیش از جنگ به ۱۵ هزار نفر افزایش یافت.
نگرانکنندهتر اینکه ۶۰ درصد بیکاران استان را جوانان ۲۵ تا ۳۵ سال تشکیل میدهند، مطالبه از رئیسجمهور روشن است: هدایت بیشتر منابع بانکی به تولید، احیای واحدهای آسیبدیده، حمایت از کارفرمایان و اصلاح برخی تبصرهها در نظام بانکی، تامین اجتماعی و مالیات.
«زیارت به نرخ ۸۸»
هفتمین مطالبه اخبارمشهد از رئیس دولت چهاردهم تخصیص بودجه زیارت است.
در روز ۸۸/۸/۸ هیئت دولت وقت بهمناسبت میلاد امامرضا(ع) مصوب کرد: سالانه ۲۰۰ میلیارد تومان به خراسان رضوی به مدت پنج سال؛ یعنی مجموعاً هزار میلیارد تومان اختصاص یابد. آن هم در شرایطی که دلار، هزار تومان هم نمیارزید! اما بودجه زیارت طی سالهای گذشته آب رفته است. به طوری که در سال ۱۳۹۹ ردیف آن حذف شد، در سال ۱۴۰۱ دوباره بازگشت و از سال ۱۴۰۲ با اضافهشدن چند شهر، دامنه شمول آن تغییر کرد.
نگرانکنندهتر اینکه اعتبار این ردیف در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۰۰ میلیارد تومان بود، اما در سال ۱۴۰۵ به ۱۲۰ میلیارد تومان کاهش یافت؛ یعنی اعتباری که حتی از رقم اولیه خود در سال ۱۳۸۸ نیز کمتر است. مطالبه روشن از رئیسجمهور، بازنگری جدی در اعتبارات زیارت، احیای سهم متناسب مشهد از این بودجه و پیشبینی ردیفی مستقل، پایدار و متناسب با نرخ تورم و هزینههای میزبانی است.
«بیهوا»
درهشتمین مطالبه از رئیس جمهور موضوع کیفیت هوای مشهد و کمبود اعتبار برای رفع آن طی سالیان اخیر را مورد توجه قراردادیم چراکه معتقدیم مشهد هوا ندارد!
دلیل آن هم این است که در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ تنها ۴ روز هوای پاک داشته است. آلایندههای سیار متهم ردیف اول سیاهه آلودگی هوا هستند. البته پای ریزگردها هم در میان است. حدود ۵۰ درصد گردوغبار خراسان رضوی منشأ خارجی دارد. بحرانی که سالانه حدود ۱۳۰ میلیارد تومان خسارت به بار میآورد.
تعطیلی مدارس و محدودیتهای مقطعی راهحل این بحران نیست. مشهد به برنامهای ملی با بودجه و زمانبندی مشخص برای مهار کانونهای گردوغبار، دیپلماسی زیستمحیطی با کشورهای همسایه، نوسازی ناوگان فرسوده و کنترل صنایع آلاینده نیاز دارد.
«معطل پاس گل»
در نهمین مطالبه از رئیس جمهور به مصائب و مشکلات مشهد در حوزه ورزشی پرداختیم؛ جایی که ورزش قهرمانی مشهد معطل یک پاس گل از دولت است.
مشهد با وجود استعدادهای ورزشی فراوان و پیشینهای پرافتخار، هنوز از نبود برنامه منسجم و حمایت کافی برای توسعه ورزش رنج میبرد. درخشش چهرههای مشهدی مانند احمد جوان در میادین جهانی، بار دیگر ظرفیت بالای ورزشی این استان را نشان داده؛ اما افول تیمهای ریشهدار در ورزشهای محتلف، مشکلات زیرساختی و عدم جذب سرمایهگذار را عیان کرده است.
خراسان رضوی با وجود برخورداری از ۹۱۴ مکان ورزشی دولتی و ۱۳۳۰ باشگاه دارای مجوز، از نظر سرانه اماکن ورزشی دولتی در رتبه ۲۸ کشور از میان ۳۱ استان قرار دارد.
ورزش مشهد به متولی پاسخگو نیاز دارد. حمایت از باشگاهها، احیای تیمهای قدیمی، توسعه زیرساختها و توجه به استعدادهای جوان نباید قربانی اختلافات مدیریتی و کمبود اعتبار شود.
«تاریخ خواری»
در دهمین مطالبه از رئیس دولت به مشکلات حوزه میراث فرهنگی و حفظ آثار و ابنیه تاریخی استان پرداختیم. چراکه مشهد شهری با پیشینهای غنی از تاریخ و فرهنگ است؛ هویتی که در محلههای قدیمی، خانههای تاریخی، گذرها و بناهای ارزشمند آن نمود دارد. اما سالهاست این شناسنامه تاریخی زیر سایه برخی سهل انگاریها، بیتوجهیها، تصمیمهای نادرست و نگاههای صرفاً عمرانی به توسعه شهر، در حال مخدوش شدن است. نمونه اخیرش که کلیسای تاریخی انجیلی است؛ تازهترین قربانی تاریخخواری.
بنایی که پس از تخریب بخشهایی از آن در خردادماه، با دستور توقف قضایی و وعده مسئولان برای تملک و بازسازی عینبهعین روبهرو شد؛ اما نهتنها وعدهها عملی نشد، بلکه شامگاه ۱۴ آبان، باقیمانده این بنای تاریخی نیز در عملیاتی شبانه بهطور کامل تخریب شد. سرنوشتی که پیشتر برای برخی دیگر از آثار قدیمی شهر اتفاق افتاده است.
بازآفرینی بافتهای تاریخی، احیای بناهای ارزشمند و جلوگیری از تکرار چنین اتفاقاتی باید به اولویتی جدی در مدیریت شهری و ملی تبدیل شود. اجازه ندهید بیتوجهی و تصمیمهای مقطعی، شناسنامه تاریخی یکی از مهمترین شهرهای ایران را بیش از این مخدوش کند.
«تجارت لبمرزی»
یازدهمین مطالبه اخبارمشهد از رئیس جمهور، مربوط به حوزه تجارت و اقتصاد استان خراسان رضوی است. این استان با دو منطقه آزاد سرخس و دوغارون و گذرگاههای تجاری لطفآباد و باجگیران، ظرفیت کمنظیری برای توسعه تجارت منطقهای دارد؛ اما این ظرفیت همچنان زیر سایه مشکلات زیرساختی و مدیریتی قرار گرفته است. در سرخس، از ظرفیت سالانه ۱۰ میلیون تن جابهجایی کالا، تنها حدود ۲.۸ میلیون تن استفاده میشود. در دوغارون نیز توقف هزاران کامیون، کمبود زیرساختهای مرزی، تعدد دستگاههای تصمیمگیر و ناهماهنگی گمرکی، هزینه تجارت را افزایش داده است.
بازارچههای مرزی نیز با مشکلاتی مانند ضعف امکانات، محدودیت مبادلات و کمبود حمایت از تجار و مرزنشینان دستوپنجه نرم میکنند.
مناطق آزاد و بازارچههای مرزی خراسان برای خروج از رکود به مدیریت یکپارچه، تکمیل زیرساختها و حمایت عملی از سرمایهگذاران و فعالان تجاری نیاز دارند. فرصت تجارت با کشورهای همسایه را بیش از این معطل نگذارید.
«توسعه در شرق»
دوازدهمین مطالبه از رئیس جمهور، مطالبات اقتصادی و تمرکزدایی از تهران و توجه به مشهد در اقتصاد کلان کشور است.
تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نشان داد که تمرکز همه زیرساختها و مراکز تصمیمگیری در تهران تا چه اندازه میتواند آسیبپذیری کشور را افزایش دهد، دیگر تمرکززدایی از تهران یک انتخاب نیست؛ ضرورتی راهبردی برای آینده ایران است. تمرکز بخش بزرگی از ظرفیتهای اقتصادی و مدیریتی در پایتخت، نهتنها نابرابری منطقهای را تشدید کرده، بلکه تابآوری کشور در برابر بحرانها را نیز با چالش مواجه میکند.
در این میان، خراسان رضوی با بیش از ۷ میلیون نفر جمعیت و ظرفیتهای گسترده تجاری، معدنی، گردشگری و ترانزیتی، میتواند پیشران توسعه شرق کشور باشد؛ ظرفیتی که تحقق آن به رفع موانع زیرساختی، تأمین منابع آب و جذب سرمایهگذاری نیاز دارد.بازتعریف نقشه توسعه ایران در این زمان مهم میتواند جزو گزینه های روی میز ریاست جمهوری باشد؛ نقشهای که در آن مشهد نه در حاشیه تصمیمهای تهران، بلکه در کانون توسعه اقتصادی، ترانزیتی و راهبردی شرق کشور قرار گیرد.
به خصوص که تهران با بحران کمآبی، فرونشست زمین تا ۳۰ سانتیمتر در سال، آلودگی هوا و تراکم جمعیتی بیش از ۱۵ میلیون نفر، با چالشهای جدی مواجه است.
«کاش داشت حمایت!»
سیزدهمین مطالبه از پزشکیان مربوط به حوزه کشاورزی است چراکه خراسان رضوی با تولید محصولاتی همچون زعفران، زیره، انگور و گیاهان دارویی، یکی از قطبهای کشاورزی کشور است؛ استانی که ۶۲ درصد زعفران و حدود نیمی از زیره کشور را تولید میکند و در تولید گیاهان دارویی نیز رتبه نخست را دارد.اما وابستگی شدید به منابع آب زیرزمینی، خشکسالی، سرمازدگی، ضعف پوشش بیمهای و فاصله با مکانیزاسیون و فناوریهای نوین، از چالشهای جدی کشاورزان استان است.
در کنار این مشکلات، قطع برق نیز خسارت سنگینی به این بخش وارد کرده؛ بهطوریکه بر اساس اعلام جهاد کشاورزی خسارت ناشی از قطعی برق در سال جاری ۳۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
اکنون مطالبه جدی کشاورزان از رئیسجمهور، اختصاص اعتبارات جبرانی، تقویت بیمه کشاورزی، حمایت از تأمین نهادهها، توسعه آبیاری نوین، نوسازی ماشینآلات و جبران خسارتهای ناشی از قطعی برق است؛ مطالباتی که میتواند ظرفیت کشاورزی استان را به فرصتی بزرگ برای اشتغال، ارزآوری و توسعه اقتصادی تبدیل کند.
«نه به کلنگ»
چهاردهمین مطالبه اخبارمشهد از رئیس جمهور، اتمام پروژههای نیمه تمام است، جایی که از پزشکیان میخواهیم فقط پروژهها را تمام کند و پروژه جدیدی به سیاهه پروژههای عقب مانده استان نیفزاید.
مشهد، شهر وعدههاست؛ شهری که به واسطه جایگاه ملی و البته برخورداری از بارگاه منور رضوی، همواره میزبان مسئولان، وزرا و دولتمردان مختلف بوده که هرکدام با وعدهای آمده و رفتهاند؛ حاصل سالها وعده و کلنگزنی، اینک انبوهی از پروژههای ناتمامی است که در جای جای این شهر و استان دیده میشود. تا جایی که استانداری خراسان رضوی سال گذشته از آغاز پایش یکهزار و ۴۰۰ طرح کلان و ناتمام در استان خبر داد.
آقای پزشکیان! لطفاً وعده تازه ندهید، پروژه جدید تعریف نکنید و کلنگ دیگری بر زمین نزنید؛ همین پروژههایی را که دولتهای قبل آغاز کردهاند، به سرانجام برسانید. مشهد بیش از آنکه به کلنگزنیهای تازه نیاز داشته باشد، به افتتاح پروژههایی نیاز دارد که سالهاست چشمانتظار اعتبار و اراده مسئولان ماندهاند.