خبرنگار؛ مینا نصیری_ نسرین یوسفی‌عارفی، در گفت‌وگو با اخبارمشهد اظهار کرد: در جریان جنگ اخیر، بخشی از زیرساخت‌های گاز کشور آسیب دیده و طبق برآورد و اعلام شرکت گاز، حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت سیستم گاز دچار مشکل شده است؛ تلاش برای بازگرداندن بخشی از این ظرفیت به مدار ادامه دارد، اما پیش‌بینی می‌شود زمستان امسال شرایط مناسبی در حوزه گاز نداشته باشیم.
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی خراسان رضوی افزود: به‌دلیل وابستگی بخشی از نیروگاه‌ها به گاز طبیعی، کاهش گاز تحویلی به نیروگاه‌ها می‌تواند مستقیماً روی تولید برق اثر بگذارد. اولویت شرکت ملی گاز، تأمین گاز بخش خانگی است و در نتیجه بیشترین فشار کمبود گاز به نیروگاه‌ها و صنایع وارد خواهد شد.
وی اشاره کرد: مشهد به‌دلیل قرار گرفتن در انتهای خطوط انتقال، زمانی که مصرف در طول مسیر افزایش پیدا می‌کند، با افت فشار و دریافت گاز کمتر مواجه می‌شود. استان‌های شمالی از جمله خراسان رضوی، خراسان شمالی، گلستان و مازندران نیز به‌دلیل سرمای بیشتر، از استان‌هایی هستند که بیشتر با این مسئله درگیر می‌شوند.
یوسفی عارفی بیان کرد:احتمال قطع گاز برای مشترکان خانگی بسیار پایین است و سیستم گاز مانند برق نیست که بتوان یک منطقه را از مرکز کنترل به‌صورت ساعتی قطع و دوباره وصل کرد؛ قطع و وصل گاز نیازمند عملیات میدانی است و دشواری و خطرات خاص خود را دارد.
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی خراسان رضوی گفت: در مقابل، صنایع و نیروگاه‌ها بیشتر در معرض محدودیت قرار دارند و شرکت ملی گاز در زمان ناترازی، اولویت تأمین را برای بخش خانگی در نظر می‌گیرد؛ صنایع نیز از هم‌اکنون درباره محدودیت مصرف هشدار دریافت کرده‌اند.
وی خاطرنشان کرد: خراسان رضوی خود تولیدکننده گاز است و میدان خانگیران در استان قرار دارد، اما ظرفیت این میدان به‌دلیل افت تولید و تمام شدن گاز بخشی از چاه‌ها کاهش یافته و میدان جدیدی نیز برای جایگزینی توسعه پیدا نکرده است. خانگیران در گذشته گاز مورد نیاز کل خراسان و حتی بخشی از استان‌های همجوار را تأمین می‌کرد، اما اکنون تنها بخش محدودی از نیاز استان را پاسخ می‌دهد.
یوسفی عارفی افزود: واردات گاز از ترکمنستان و ورود آن به خانگیران برای پالایش و تزریق به شبکه، یکی از گزینه‌های مطرح است. این اقدام نیازمند هماهنگی با کشور همسایه و شرکت ملی گاز است. استفاده حداکثری از ظرفیت پالایشگاه خانگیران نیز همواره مطرح بوده است.
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی خراسان رضوی بیان کرد: علت ایجاد نشدن میدان گازی جدید این است که از برنامه پنجم توسعه، کشور صنایع بالا دستی را رها کرده است، دولت سرمایه گذاری نکرده و بخش خصوصی هم اجازه ورود نداشته، یکی از دلایل اصلی بحران فعلی، کم شدن فشار گاز در چاه‌ها است. چراکه باید به آنها رسیدگی شود سالانه باید سرمایه‌گذاری شود و عمق آن پایین برود و جایگزین شود اما به دلیل اینکه هیچ توسعه‌ای در میادین گازی نداشتیم و شدت مصرف افزایش پیدا کرده و افت فشار گاز در چاه‌ها و سرمایه گذاری نشده به این بحران در حوزه گاز و برق دچار شدیم و به توسعه در صنایع بالادستی توجه نشده است.
وی اظهار کرد: این مسئله فقط به گاز خانگی محدود نمی‌شود؛ گاز خوراک بسیاری از صنایع و پتروشیمی‌هاست و محدودیت گاز می‌تواند فعالیت این بخش‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. کاهش تولید صنایع نیز در نهایت می‌تواند آثار اقتصادی و تورمی برای مردم داشته باشد.
یوسفی عارفی اشاره کرد: بخشی از این وضعیت به سیاست‌گذاری انرژی برمی‌گردد. در بسیاری از کشورها برای تأمین انرژی یک نقطه، برق یا گاز متناسب با شرایط استفاده می‌شود، اما در ایران در برخی روستاهای بسیار کم‌جمعیت نیز شبکه گازرسانی توسعه یافته است؛ در حالی که می‌توانست با توسعه برق، نیاز خانوارها را با هزینه و اتلاف انرژی کمتری تأمین کرد.
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی خراسان رضوی افزود: گازرسانی گسترده به مناطق مختلف کشور، در کنار توسعه نیافتن صنایع بالادستی، بخشی از مشکلات امروز را ایجاد کرده است. با این حال، قطع گازرسانی انجام‌شده راه‌حل نیست و باید برای اصلاح سیاست‌ها و کاهش مصرف برنامه‌ریزی کرد.
وی ادامه داد: یکی از مشکلات جدی، پرت انرژی در تجهیزات گرمایشی قدیمی و غیراستاندارد است. ما پول گاز که همان دلار است را آتش می‌زنیم که خودمان را گرم کنیم. در بخاری‌های قدیمی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد و حداکثر ۳۰ درصد انرژی مصرفی به گرما تبدیل می‌شود و بخش زیادی از انرژی هدر می‌رود؛ یعنی عملاً مقدار قابل توجهی از گاز مصرفی بدون تبدیل مؤثر به گرما از بین می‌رود.
یوسفی عارفی گفت: تعویض بخاری‌های کم‌مصرف، استفاده از تجهیزات گرمایشی جدید، عایق‌کاری ساختمان‌ها، اجرای صحیح مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان، داشتن گواهی انرژی برای ساختمان‌ها و الزام تجهیزات تولید داخل به رعایت استانداردهای بازده انرژی باید همزمان دنبال شود.
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی خراسان رضوی خاطرنشان کرد: اقدامات مقطعی مانند تعویض بخشی از بخاری‌ها به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند و باید در کنار آن، روی بهینه‌سازی مصرف، آموزش مردم و سرمایه‌گذاری برای استخراج و فرآوری گاز کار شود تا یک برنامه مشخص سه تا پنج‌ساله برای رفع ناترازی اجرا شود.
وی افزود: مردم نیز باید بدانند انرژی که با قیمت بسیار پایین در اختیار آنها قرار می‌گیرد، ارزش واقعی بالاتری دارد. قیمت هر مترمکعب گاز در بازار بورس انرژی روز گذشته حدود ۷۶ هزار و ۵۰۰ تومان بوده، در حالی که خانوارها بخش بسیار کوچکی از قیمت واقعی گاز را در قبض پرداخت می‌کنند؛ بنابراین فرهنگ‌سازی و ایجاد ابزارهای مختلف برای کاهش مصرف بی‌رویه ضروری است.
یوسفی عارفی گفت: در حوزه برق نیز با توجه به وابستگی نیروگاه‌ها به گاز، قطعی برق در زمستان محتمل است. برنامه قطعی‌ها هنوز مشخص نشده، زیرا به میزان تولید نیروگاه‌ها بستگی دارد، اما اگر تولید نیروگاه‌ها کاهش پیدا کند، قطعی‌ها با اعلام قبلی برای شهروندان و واحدهای صنعتی برنامه‌ریزی و اطلاع‌رسانی خواهد شد.
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی خراسان رضوی بیان کرد: برای رفع این بحران نمی‌توان انتظار نتیجه فوری داشت؛ همان‌طور که شکل‌گیری بحران طی چند سال اتفاق افتاده، رفع آن نیز نیازمند یک برنامه سه تا پنج‌ساله است و باید توسعه میادین، سرمایه‌گذاری، بهینه‌سازی مصرف و اصلاح سیاست‌های انرژی همزمان دنبال شود.
وی در پایان اشاره کرد: در خراسان رضوی نیز با دستور استاندار و پیشنهاد اتاق بازرگانی، ستاد توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهینه‌سازی مصرف تشکیل شده و کمیته‌ای برای پیگیری موضوع گاز، سوخت و برق در حوزه بهینه‌سازی فعالیت می‌کند.
