جواد نباتی روز یکشنبه به مناسبت ۲۲ شهریور روز جهانی غاراظهار کرد: غارها تنها پدیدههای زمینشناختی یا جاذبههایی برای گردشگری طبیعی نیستند بلکه زیستگاههایی منحصربهفرد با شرایط اکولوژیکی خاص به شمار میروند که چرخه زندگی بسیاری از گونههای جانوری بهویژه برخی بیمهرگان، خفاشها و دیگر موجودات وابسته به این محیطهای زیرزمینی است.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی افزود: شرایط ویژه دما، رطوبت، تاریکی و محدودیت منابع غذایی در محیطهای غاری موجب شده این زیستبومها از حساسیت بالایی برخوردار باشند و هرگونه تغییر در شرایط طبیعی آنها بتواند تعادل شکننده این اکوسیستمها را تحت تأثیر قرار دهد.
وی ادامه داد: ورود کنترلنشده گردشگران، تخریب ساختارهای طبیعی، برداشت رسوبات و سازندهای غاری، انباشت زباله، آلودگی منابع آب و تغییر شرایط زیستگاهی از جمله تهدیدهایی است که میتواند آثار نامطلوب و گاه جبرانناپذیری بر این محیطهای حساس بر جای بگذارد.
نباتی با اشاره به ظرفیتهای غاری استان گفت: بر اساس آخرین بررسیهای انجام شده حدود ۲۶۰ دهنه غار در خراسان رضوی شناسایی شده است که برخی از آنها از اهمیت ویژه زمینشناختی، زیستی و حفاظتی برخوردار هستند.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی بیان کرد: از میان غارهای شناساییشده، هفت غار استان شامل؛ کنان، بلور و مجموعه غارهای بجستان، مغان، نمکسار، بزنگان، کرکس و کارده در کارگروه ملی غارشناسی ایران درجهبندی شدهاند.
وی اظهار کرد: ابلاغ شیوهنامه درجهبندی و تعیین حریم حفاظتی غارها که در خردادماه امسال توسط کارگروه غارشناسی کشور تهیه و برای اجرا ابلاغ شده است، زمینه مناسبی برای تقویت رویکردهای علمی و نظاممند در حفاظت از این زیستبومهای ارزشمند فراهم کرده است.
نباتی افزود: در سال گذشته نیز فاز نخست طرح تهیه نقشه غارهای اولویتدار مناطق چهارگانه کشور از طریق اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی اجرا شد که بر اساس نتایج این طرح غارهای واقع در این مناطق مورد بررسی و درجهبندی قرار گرفتند.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی گفت: اهمیت غارها تنها به ارزشهای زیستی و زمینشناختی آنها محدود نمیشود و مناطق کارستی از مهمترین عرصههای مرتبط با آبهای زیرزمینی به شمار میروند.
وی افزود: ساختارهای آهکی و شکافدار مناطق کارستی موجب میشود آب بارندگی با سرعت بیشتری به لایههای زیرین نفوذ کرده و در شکلگیری و تغذیه سفرههای آب زیرزمینی نقش داشته باشد از این رو حفاظت از عرصههای کارستی اقدامی مؤثر در راستای حفاظت از منابع آب و امنیت زیستمحیطی محسوب میشود.
نباتی ادامه داد: از سویی به دلیل ارتباط مستقیمتر سطح زمین با سامانههای آب زیرزمینی در مناطق کارستی هرگونه آلودگی در این مناطق میتواند با سرعت بیشتری به منابع آب زیرزمینی منتقل شود و به همین دلیل مدیریت فعالیتهای انسانی، جلوگیری از آلودگی و کنترل بهرهبرداری در این عرصهها اهمیت ویژهای دارد.
معاون ادارهکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی با تاکید بر ضرورت توجه به ظرفیتهای گردشگری طبیعی غارها اظهار کرد: توسعه گردشگری غار باید با رعایت اصل حفاظت مقدم بر بهرهبرداری و متناسب با ظرفیت برد طبیعی هر غار انجام شود.
وی گفت: بازدید از غارهای حساس باید بر اساس ضوابط محیط زیستی و با شناخت ویژگیهای زمینشناختی، هیدروژئولوژیکی و زیستی آنها صورت گیرد تا فعالیتهای گردشگری به ساختارهای طبیعی و زیستگاههای وابسته آسیب وارد نکند.
نباتی همچنین بر اهمیت شناسایی، مستندسازی، پایش و ارزیابی وضعیت حفاظتی غارها تأکید کرد و افزود: ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از غارها و زیستبومهای کارستی، ثبت ویژگیهای زمینشناختی، هیدرولوژیکی و زیستی، شناسایی گونههای وابسته و بررسی تهدیدهای موجود میتواند مبنای مناسبی برای برنامهریزیهای حفاظتی و مدیریتی باشد.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی همکاری میان دستگاههای اجرایی، مراکز علمی و دانشگاهی، تشکلهای مردمنهاد، جوامع محلی و علاقهمندان به طبیعت را از الزامات حفاظت مؤثر از غارها دانست و گفت: افزایش آگاهی عمومی نسبت به ارزشهای زیستمحیطی غارها و آموزش اصول بازدید مسئولانه میتواند نقش مهمی در کاهش آسیبهای ناشی از حضور انسانی در این زیستگاههای حساس داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: روز جهانی غار فرصت مناسبی برای معرفی ارزشهای کمتر دیدهشده این زیستبومها و افزایش حساسیت عمومی نسبت به ضرورت حفاظت از آنهاست چرا که بخش قابل توجهی از سرمایههای طبیعی کشور در زیر سطح زمین قرار دارد و حفاظت از این سرمایهها نیازمند نگاه اکوسیستمی، دانش تخصصی و مدیریت مسئولانه است.
نباتی افزود: سازمان حفاظت محیط زیست بر تقویت برنامههای شناسایی و پایش غارها، حفاظت از زیستگاههای زیرزمینی، پیشگیری از آلودگی منابع آب، مدیریت فعالیتهای گردشگری و عمرانی در مناطق حساس و افزایش مشارکت جوامع محلی و تشکلهای مردمنهاد تاکید دارد.
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی گفت: غارها و زیستبومهای کارستی بخشی از میراث مشترک نسل حاضر و نسلهای آینده هستند و حفاظت از آنها بخش جداییناپذیری از مسئولیت ما در قبال تنوع زیستی، منابع آب و سرمایههای طبیعی کشور است.
