هدف قرار دادن دانشگاهها در جنگ رمضان از جمله نقاط تمایز این جنگ است و طبق آمار افزون بر ۳۰ دانشگاه در این جنگ مورد هدف مستقیم حملات آمریکایی-صهیونیستی قرار گرفته است. از طرفی دانشگاهها همیشه به دلیل تقدس علم، نهادها و مراکزی قابل احترام در میان جوامع دنیا محسوب میشوند و زمانیکه چنین مراکزی هدف حملات مستقیم نظامی دشمن قرار بگیرند و این موضوع را در کنار ترور دانشمندان ایرانی در گذشته و حال قرار دهیم، میبینیم که این وقایع یک تفسیر واضح و روشن را به ذهن متبادر میکند که دشمن با هر نوع توسعه و پیشرفتی در ایران مشکل دارد. گزارشهای جهانی نشان میدهد در سالهای ۲۰۲۳-۲۰۲۲ حدود ۶هزار حمله به مراکز آموزشی ثبت شده و این روند در حال افزایش است و اگر چه طبق این گزارشها، دانشگاهها اغلب به دلیل استفاده نظامی، نزدیکی به اهداف استراتژیک یا سرکوب دانشجویان هدف قرار میگیرند؛ اما آنچه در ایران در حال رقم خوردن است، افزون بر از بین بردن تجهیزات دانشگاهی و علمی، این دانایی و خودآگاهی بوده که مورد هدف قرار گرفته است.
هدف قرار دادن دانشگاهها در جنگ با سنگرشکن بیسابقه است
استاد گروه مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه فردوسی مشهد در گفتوگو با طوس با اشاره به سابقه بمباران دانشگاهها در جنگها در طول تاریخ میگوید: در جنگ جهانی اول طی سالهای ۱۹۱۴-۱۹۱۸، بمباران هوایی به شکل امروزی وجود نداشت و بیشتر جنگها به صورت زمینی بودند. در این دوره برخی دانشگاهها مانند یک دانشگاه در بلژیک با آتشسوزی کتابخانههایشان مواجه شدند. در جنگ جهانی دوم نیز بمبارانها اغلب بر مراکز استراتژیک شهرها متمرکز بود و دانشگاهها به عنوان بخشی از این شهرها آسیب دیدند و به سبکی که امروز ما شاهد هستیم، مورد حمله قرار نگرفته بودند.
بختیار شعبانی ادامه میدهد: پس از سال ۱۹۴۵، با ورود به دوران جنگ سرد، جنگها بیشتر به شکل منطقهای درآمدند مانند جنگ کره و ویتنام و در این جنگها نیز دانشگاهها همچنان هدف مستقیم حملات نبودند و معمولاً در خلال بمباران شهرها، ساختمانهای دانشگاهها نیز آسیب میدیدند.
وی با بیان اینکه از سال ۱۹۹۰ به بعد، با شکلگیری جنگهای مدرن و بمبارانهای هوایی، وضعیت تغییر کرد، میافزاید: به ویژه در دهه اخیر که از تکنولوژیهای جدید در جنگها استفاده شده، میتوان بهطور مشخص به جنگ رژیم صهیونیستی در غزه در چهار پنج سال اخیر اشاره کرد که منجر به تخریب دانشگاهها شد. همچنین در جنگ تحمیلی سوم که ما با آن مواجه هستیم، گزارشهایی مبنی بر حمله رژیم صهیونیستی به تعدادی از دانشگاههای ایران وجود دارد. وزیر علوم اعلام کرده ۳۰ دانشگاه کشور مورد حمله قرار گرفتهاند. اخبار نیز نشان میدهد چهار دانشگاه برتر ایران شامل دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه علم و صنعت، دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه صنعتی شریف هدف حمله و تهاجم قرار گرفتهاند.
استاد گروه مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه فردوسی مشهد تأکید میکند: به نظر میرسد در جنگ اخیر؛ یعنی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، این یک نمونه بارز از هدف قرار دادن دانشگاههاست. در تاریخ، حملات به مراکز آموزشی وجود داشته؛ اما اینکه یک دانشگاه بهطور مشخص مورد بمباران قرار گیرد، بیسابقه است. به عنوان مثال، در حملات مغولها مراکز آموزشی سوزانده میشدند؛ اما امروز شاهد این هستیم که بمبافکنها با سنگرشکن به دانشگاههایی مانند صنعتی شریف حمله میکنند؛ دانشگاهی که دانشآموختگان آن در بسیاری از دانشگاههای معتبر جهان در حال تحصیل بوده و استادان دانشگاه همواره به داشتن دانشآموختگان این دانشگاه افتخار میکنند.
آمریکا و رژیم صهیونیستی قبح ترور دانشمندان را ریختهاند
شعبانی با مقایسه میان بمباران دانشگاهها در ایران و غزه میگوید: در مورد غزه اگرچه دانشگاهها آسیب دیدند؛ اما ادعاهایی مبنی بر حضور نیروهای حماس در دانشگاهها وجود داشت که بهانهای برای حملات بود؛ ولی در مورد دانشگاههای ایران هیچگونه بهانهای مطرح نشده و تنها دلیلی که میتوان برای این حملات ذکر کرد، وجود دانشمندان و مراکز علمی در این دانشگاههاست که در دنیا در حوزه تخصصی خود پیشرو هستند. بنابراین اگرچه در غزه و حتی در کشورهایی مانند سودان نیز دانشگاهها صدمه دیدهاند، دلیل تهاجم در اینجا کاملاً متمایز است. همانطور که شاهد بودیم، دانشمندان ما نیز بهطور مستقیم مورد حمله قرار گرفتند و آمریکا و رژیم صهیونیستی قبح ترور دانشمندان را نیز ریختند و به خاطر به شهادت رساندن دانشمندان ما افتخار کردند؛ دانشمندی جوان مانند آقای دکتر شمقدری که مشهدی بوده و در رشته الکترونیک تحصیل کرده، در خانهاش و همراه با اعضای خانوادهاش به شهادت رسیده است. این واقعیت نشان نمیدهد ایشان در خانهاش نیروی نظامی را پنهان کرده باشد؛ بلکه به این دلیل است که او فردی مؤثر در توسعه کشور بوده است. از این منظر، وقتی به موضوع نگاه کنیم، به نظر من حمله به دانشگاهها و دانشمندان و همچنین مدارس ما قابل تأمل است. تعداد زیادی از مدرسههای ما در این جنگ آسیب دیدهاند و شمار زیادی دانشآموز و معلم شهید داریم. دانشجویان و استادان نیز آسیب دیدهاند که همه اینها از تمرکز توجه رژیم صهیونیستی و آمریکا بر این مراکز علمی حکایت دارد که موجب توسعه کشور و زمینهساز مقاومت در برابر تهاجمات شدهاند.
وی با بیان اینکه هدف قرار دادن دانشگاهها در ایران یک اتفاق بیسابقه است، تأکید میکند: این موضوع نه تنها از نظر چگونگی تخریب دانشگاهها و نوع عملیاتی که علیه آنها انجام میشود؛ بلکه از نظر اهدافی که سردمداران آمریکا و اسرائیل، نظیر ترامپ و نتانیاهو بهطور مشخص بیان میکنند، کاملاً تازه و بیبدیل است و میتوان آن را بهعنوان یک جنایت تلقی کرد. این نوع تخریب که حتی در جنگهای جهانی اول و دوم و تحت حکومت هیتلر نیز سابقه نداشته، برای نخستین بار در کشور ما به وقوع پیوسته است.
کشورهای اروپایی مصلوبالاراده و تحقیر شده ترامپ هستند
استاد گروه مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه فردوسی مشهد در پاسخ به این پرسش که آیا دانشگاههای تخریب شده بهعنوان نمادی از ویرانی جنگ نسبت به علم و دانش توسط کشورها نگهداری شدهاند، میافزاید: اطلاعاتی درباره بازسازی این دانشگاهها ندارم؛ اما سفر اخیر من به لهستان نشان داد که بعید است این دانشگاهها مراکز تخریبشده را بهطور کامل حفظ کرده باشند؛ ولی همانطور که در کشور ما تدابیری مانند تأسیس کتاب موزه مدرسه شجره طیبه اندیشیده شده، در کشورهای دیگر نیز موزههایی ساخته شدهاند که نشاندهنده صدمات جنگ هستند. حکمرانان قاره سبز به نوعی مصلوبالاراده و تحت تأثیر سیاستهای ایالات متحده هستند و همواره سعی دارند از آنها پیروی کنند. بهعنوان مثال، وقتی رئیسجمهور آمریکا در جمع حاکمان کشورهای دیگر آنها را تحقیر میکند، هیچکس اعتراضی نمیکند. شما مشاهده کردهاید که نخستوزیر ژاپن هنگام سفر به آمریکا چگونه به آمریکا ادای احترام میکند؛ همان کشوری که ژاپن را تحت حمله بمب اتمی قرار داده است. مردم هیروشیما هنوز خاطرهای فراموشنشدنی از جنایات آمریکاییها دارند. در نتیجه این حکام سعی میکنند تخریبها را از حافظه تاریخی مردم پاک کنند؛ اما اینکه ساختمانها را به همان شکل برای بازدید محفوظ نگه دارند، من مورد خاصی پیدا نکردم.
شعبانی با اشاره به سکوت دانشگاهیان دنیا اظهار میکند: با وجود این حوادث، هنوز بسیاری از دانشمندان و دانشگاهیان کشورهای مختلف جهان سکوت اختیار کردهاند. گروه مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه فردوسی در تلاش است تا از طریق مکاتبه با متخصصان و استادان در سراسر جهان، آنها را به واکنش نسبت به این وقایع ترغیب کند. هدف ما این است که به بیداری ملتها کمک کنیم و حکمرانانی که در حال ارتکاب جنایت و فساد هستند، نتوانند این روند را عادیسازی کنند و قوانین بینالمللی را زیر پا بگذارند.
وی درباره سازوکار قانونی برای اطلاعرسانی به این افراد ادامه میدهد: مکاتبات ما اغلب از طریق ایمیلهای دانشگاهی صورت میگیرد و با استادان و سازمانهای فرهنگی مانند یونسکو ارتباط برقرار میکنیم. اطلاعات مربوط به واقعیتهایی را که در کشور ما؛ به ویژه در مورد مدرسهها و دانشگاهها به وقوع پیوسته، در اختیار آنها قرار میدهیم و از آنها میخواهیم که این موضوع را در دانشگاههای خود و محافل علمی منتشر کنند. هدف ما این است که سهمی هرچند ناچیز در بیداری مردم داشته باشیم.
کنش اجتماعی خودخواسته استادان دانشگاه فردوسی
استاد گروه مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه تاکنون نامههایی به یونسکو ارسال شده و این تنها مربوط به دانشگاه فردوسی نیست، تأکید میکند: وزارت آموزش و پرورش و وزیر علوم نیز نامههایی نوشتهاند. وزیر علوم پیش از تخریب دانشگاهها نیز مکاتباتی با سازمانهای بینالمللی نظیر یونسکو، سازمان ملل و سازمان بهداشت جهانی درباره تخریب بیمارستانها و میراث فرهنگی ما از جمله اصفهان انجام داده بود. این همکاری میان وزارت علوم، وزارت بهداشت و وزارت خارجه به صورت رسمی ادامه دارد؛ ولی آنچه ما قصد داریم انجام دهیم، افزون بر تلاشهای سازمانی در کشور، یک کنش اجتماعی خودخواسته از سوی گروهی از استادان و دانشجویان دانشگاه فردوسی است که در چند روز آینده این نامه نوشته و ارسال میشود.