شرکتهای شوینده و بهداشتی فعال در بازار سرمایه با انتشار اطلاعیههای جداگانه در سامانه جامع ناشران (کدال) از افزایش قیمت ۲۰ تا ۳۰درصدی محصولاتشان خبر دادند. این افزایش قیمت به موجب افزایش نرخ مواد اولیه و افزایش هزینههای بسته بندی اعمال شده است.
به عنوان مثال انواع پودر شوینده ماشین لباس شویی ۲۰درصد، پودر دستی ۲۰درصد، خمیردندان ۳۰درصد و مایع لباس شویی ۳۰درصد افزایش قیمت دارند. تولیدکنندگان دلیل افزایش قیمت را افزایش قیمت مواد اولیه داخلی و خارجی، کرایه حمل ونقل، دستمزد کارگران و افزایش نرخ خدمات گمرکی عنوان میکنند.
با این حال، بررسی وضعیت بازار نشان میدهد که شویندهها بیشتر از میزان مجاز اعلام شده در بازار افزایش قیمت داشتهاند. قیمت شویندهها در بازار نشان میدهد که افزایش قیمت برخی از اقلام بین ۶۰ تا ۸۰ درصد بوده است.
به عنوان مثال قیمت پودر ۳ کیلویی لباس شویی که در ابتدای اردیبهشت حدود ۴۵۰هزار تومان بود، اکنون به حدود ۸۰۰هزار تومان رسیده است؛ رقمی که نشان دهنده افزایشی نزدیک به ۷۸درصدی در کمتر از یک ماه است. همچنین قیمت مایع ظرف شویی هزار میلی لیتری که پیشتر ۹۰هزار تومان بود، اکنون به ۱۳۷هزار تومان رسیده، یعنی افزایشی در حدود ۵۲درصدی. البته این گرانی در برندهای معروف بیشتر است و قیمت مایع ظرف شویی آنها بیش از ۶۰ درصد افزایش داشته است. مایع سفید کننده وایتکس با وزن ۷۵۰ گرم حدود ۱۰۴ هزار تومان قیمت دارد که نسبت به گذشته ۴۹ درصد افزایش قیمت داشته است.
افزایش هزینههای بسته بندی
یکی از عوامل مهمی که از سوی تولیدکنندگان به عنوان محرک اصلی رشد قیمت محصولات شوینده مطرح میشود، افزایش ۱۸۵درصدی هزینههای بسته بندی پلاستیکی است؛ افزایشی که بر قیمت نهایی این اقلام اثر گذاشته است. به گفته فعالان این صنعت، جهش بهای مواد اولیه پلاستیک، وابستگی این مواد به نرخهای جهانی و نوسان قیمت پلیمرها در بازار داخل، از مهمترین دلایل رشد چشمگیر هزینه بسته بندی به شمار میرود. این وضعیت باعث شده سهم بسته بندی در بهای تمام شده محصولات شوینده بیش از گذشته افزایش یابد و فشار بیشتری را به قیمت مصرف کننده منتقل کند.
افزایش تدریجی قیمت مواد شوینده
رئیس انجمن تولیدکنندگان شویندههای بهداشتی خراسان رضوی در گفتوگو با شهرآرا با اشاره به افزایش قیمت شویندهها در بازار، علت این روند را بالا رفتن هزینههای مواد اولیه و نوسانات بازار جهانی بیان کرد. هادی نبی زاده از روند صعودی قیمت محصولات شوینده در بازار خبر داد و افزود: این افزایش نرخ، اتفاقی ناگهانی نیست؛ بلکه نتیجه رشد تدریجی هزینههای تولید و افزایش قیمت مواد اولیه در زنجیره تأمین است.
نبی زاده در تحلیل علل اصلی این رشد قیمت، توضیح داد: افزایش نرخها مستقیما از بخش مواد اولیه آغاز شده است. با توجه به رشد قیمت نفت در بازارهای جهانی، محصولات پتروشیمی نیز گرانتر شده و این موضوع تأثیری زنجیرهای بر تمامی کالاهای وابسته دارد.
وی ادامه داد: افزون بر مواد اولیه داخلی، مواد اولیه وارداتی نیز به دلیل چالشهای مربوط به واردات و افزایش هزینههای جهانی، با رشد قیمت مواجه شدهاند؛ امری که درمجموع هزینههای تولید را به طور چشمگیری افزایش داده است. به گفته رئیس انجمن تولیدکنندگان شویندههای بهداشتی خراسان رضوی، این افزایش قیمتها به طور تدریجی و بر اساس نرخهای جدید مواد اولیه در بازار پتروشیمی اعمال شده است. علاوه بر این، رشد حقوق و دستمزد کارکنان نیز در افزایش نهایی قیمتها نقش درخور ملاحظهای دارد.
رقابت در بازار؛ عاملی برای حفظ کیفیت و قیمت مناسب
نبی زاده در پاسخ به این پرسش که آیا رقابت میان تولیدکنندگان میتواند مانع افزایش قیمتها شود، گفت: عرضه محصولات شوینده در بازار بسیار گسترده است و این حجم از عرضه، زمینه ساز رقابت جدی میان تولیدکنندگان شده است. او تأکید کرد: تولیدکنندگان برای حفظ سهم بازار خود تلاش میکنند تا قیمتهای رقابتی ارائه دهند.
در واقع، همین رقابت موجب میشود که شرکتها ضمن کنترل قیمت، بر حفظ کیفیت محصولات نیز تمرکز کنند تا مشتریان خود را از دست ندهند. نبی زاده با اشاره به چالشهایی نظیر گران فروشی در برخی بخشها گفت: نظارت مؤثر بر بازار برای جلوگیری از سوءاستفاده برخی فعالان ضروری است؛ اما رقابت سالم میان تولیدکنندگان بزرگ، خود یکی از عوامل کنترل قیمت و حمایت از مصرف کننده محسوب میشود.
بررسی وضعیت تولید
ارزیابی وضعیت تولیدات شرکتهای بورسی تولیدکننده محصولات شوینده نشان میدهد که در یک دهه گذشته بهطور متوسط هر سال ۷۲۵هزار تن محصول توسط ۹شرکت تولیدکننده این صنعت وارد چرخه تولید شده و بهطور میانگین هر سال ۳درصد به مجموع تولیدات این صنعت افزوده شده است. اما در دو سال گذشته مجموع تولیدات صنعت شوینده با کاهش همراه شده است. بهعنوان مثال در سال ۱۴۰۳ تولیدات صنعت محصولات پاککننده با ۶درصد کاهش به ۷۵۲هزار تن تقلیل یافت.
عامل اصلی کاهش مقدار تولید شرکتهای شوینده نوسان قیمت مواد اولیه قیمتگذاری دستوری عنوان شده است. وضعیت قیمتگذاری دستوری موجب شده تا شرکتها نتوانند هزینههای خود را پوشش دهند و همین موضوع موجب ایجاد رکود در تولیدات شرکتهای شوینده بازار سهام شده است.
