در ماه‌های اخیر، افزایش قیمت گوشت مرغ در بازار، فشار مضاعفی بر سبد معیشتی خانوارها وارد کرده است. هرچند با وجود افزایش قیمت پرداختی مصرف‌کنندگان، تولیدکنندگان همچنان از زیان‌ده بودن فعالیت خود خبر می‌دهند؛ به طوری که بنا به گفته کارشناسان، قیمت تمام‌شده برای تولید هر کیلو مرغ زنده بین ۲۴۰ تا ۲۵۰ هزار تومان است و قیمت‌های فعلی پاسخگوی هزینه‌های تولید نیست.
نوسانات قیمت نهاده‌ها و افزایش هزینه‌های تولید در افزایش قیمت مرغ تأثیر مستقیم گذاشته است. اگرچه مرغ به عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع تأمین پروتئین در سبد غذایی خانوارهای ایرانی به‌حساب می‌آید که همواره به دلیل قیمت پایین‌تر نسبت به گوشت قرمز، در سفره مردم سهم قابل‌توجهی داشته است اما افزایش قیمت آن خرید این محصول را با کشش کمتری در بین خانوارها مواجه کرده است.
هرچند در خراسان رضوی سالانه حدود ۲۲۰ هزار تن گوشت مرغ در استان تولید می‌شود که نیاز مصرف روزانه استان حدود ۶۶۰ تن است؛ اما میزان بالای تولید، به‌تنهایی نمی‌تواند بر روی وضعیت قیمت‌ها اثر بگذارد. درواقع هزینه نهاده‌ها، کشتار و بسته‌بندی، حمل‌ونقل، شرایط توزیع و میزان تقاضای مؤثر از عواملی هستند که بر قیمت نهایی تأثیر می‌گذارند و همه دست به دست می‌دهند تا قیمت مرغ بالا برود و مصرف‌کننده آرام‌آرام سهم کمتری برای مرغ در سفره خود در نظر بگیرد که بدین ترتیب با کاهش قدرت خرید خانوارها، تقاضا برای مرغ کاهش می‌یابد و در این چرخه با کاهش تقاضا، تولید و عرضه نیز کم می‌شود؛ هرچند برای حمایت از مصرف‌کنندگان، تصمیماتی اخذ شده باشد.
اختصاص ۶۰۰ تن مرغ منجمد برای حمایت از مصرف‌کنندگان در خراسان رضوی
سعادت علی‌نیا، مدیرکل پشتیبانی امور دام خراسان رضوی در گفت‌وگو با ایسنا با پرداختن به وضعیت بازار گوشت مرغ و اقدامات دولت در راستای حمایت از مصرف‌کنندگان، اظهار کرد: با توجه به تغییرات اخیر در بازار، دولت و نهادهای مربوطه همواره در تلاش هستند تا تعادل میان قیمت و قدرت خرید مردم را حفظ کنند. در این راستا، برنامه‌ریزی‌های لازم جهت توزیع گوشت مرغ منجمد در سراسر استان برای مقابله با نوسانات احتمالی قیمت مرغ گرم در دستور کار قرارگرفته است.
وی با اشاره به سهمیه‌های تعیین‌شده برای استان، افزود: سهمیه فعلی استان ۶۰۰ تن گوشت مرغ منجمد است که تاکنون ۱۰۰ تن از این مقدار در سطح استان توزیع‌شده و روند عرضه با آمادگی کامل ادامه دارد.
مدیرکل پشتیبانی امور دام خراسان رضوی تأکید کرد: سازمان پشتیبانی امور دام آمادگی کامل دارد تا در صورت نیاز بازار و افزایش تقاضا، میزان گوشت منجمد موردنیاز را به‌طور دقیق در اختیار متقاضیان قرار دهد.
علی‌نیا با بررسی وضعیت قیمت‌ها، به افزایش قیمت‌های مشاهده‌شده در یکی دو هفته اخیر اشاره کرد و گفت: با بررسی دقیق هزینه‌های تولید، قیمت نهاده‌های مصرفی و سایر عوامل زنجیره تأمین، می‌توان گفت قیمت فعلی مرغ در بازار با توجه به ساختار هزینه‌ای تولید، منطقی و در محدوده قیمت تمام‌شده است.
وی تصریح کرد: در حال حاضر قیمت تمام‌شده مرغ حدود ۲۴۵ هزار تومان برآورد می‌شود و قیمت مرغ زنده در بازار نیز در محدوده ۲۴۵ الی ۲۵۰ هزار تومان قرار دارد؛ لذا قیمت مرغ گرم عرضه‌شده در بازار، با توجه به هزینه‌های جاری، معقول ارزیابی می‌شود.
علی نیا درباره قیمت‌گذاری مرغ منجمد، گفت: جهت حمایت مستقیم از مصرف‌کنندگان و کنترل قیمت‌ها مرغ منجمد در سردخانه‌ها ۲۶۱ هزار تومان و قیمت آن برای مصرف‌کننده نهایی در خانوارها ۲۸۰ هزار تومان تعیین‌شده است تا از نوسانات غیرموجه جلوگیری شود.
مدیرکل پشتیبانی امور دام خراسان رضوی اعلام کرد: از طریق مباشرین جهاد کشاورزی، هماهنگی‌های لازم را برای توزیع عادلانه این سهمیه انجام داده‌ایم و متقاضیان می‌توانند جهت دریافت گوشت مرغ منجمد و بهره‌مندی از قیمت‌های حمایتی، از طریق همین مجاری قانونی و مباشرین مربوطه اقدام کنند.
۹ میلیون قطعه جوجه‌ریزی در خراسان رضوی
کریم امیرزاده، معاونت تولیدات دامی جهاد کشاورزی خراسان رضوی نیز در گفت‌وگو با ایسنا و با اشاره به وضعیت تولید در سال جاری، از میزان جوجه ریزی در استان خبر داد و گفت: در ماه گذشته میزان جوجه‌ریزی استان به ۹ میلیون قطعه رسیده است که این حجم از جوجه‌ریزی توسط حدود ۴۵۰ واحد تولیدی استان، نشان‌دهنده پایداری زنجیره تولید است و تضمین می‌کند که در ماه‌های آتی با مشکل کمبود عرضه مواجه نخواهیم شد.
وی درباره افزایش قیمت گوشت مرغ در هفته‌های اخیر، گفت: قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار در حال حاضر نسبت به هزینه‌های واقعی تولید، پایین‌تر از سطح منطقی است و این موضوع نشان می‌دهد؛ فشار اصلی بر تولیدکنندگان است.
امیرزاده ادامه داد: قیمت فعلی گوشت مرغ در بازار، با توجه به هزینه‌های تمام‌شده تولید، در محدوده منطقی قرار دارد و افزایش قیمت‌های اخیر، ناشی از مشکلات تولید یا کمبود نهاده نیست.
معاونت تولیدات دامی جهاد کشاورزی خراسان رضوی تاکید کرد: در حال حاضر با مشکل تولید یا کمبود مواد اولیه مواجه نیستیم؛ بلکه روند افزایش قیمت در یکی دو هفته گذشته، عمدتاً ناشی از بالا رفتن هزینه‌های جانبی در زنجیره تولید است.
وی با اشاره به عدم ثبات در برخی هزینه‌های تولیدی، افزود: هزینه‌های مرتبط با حوزه تولید، ازجمله هزینه‌های جانبی و متغیر، در مقطعی دچار افزایش شده که این موضوع مستقیماً بر قیمت نهایی در بازار تأثیر می‌گذارد. البته در بخش نهاده‌های دامی، فرآیند تأمین با مشکل جدی مواجه نیست، اما مدیریت هزینه‌های جانبی در این مرحله، چالش اصلی تولیدکنندگان محسوب می‌شود.
امیرزاده درباره وضعیت فعلی بازار مرغ و روند تولید در استان، اظهار کرد: اگرچه قیمت‌ها در بازار تغییر کرده است، اما قیمت فعلی درواقع نسبت به هزینه‌های واقعی تولید برای مرغداران، همچنان در محدوده پایین‌تر از سطح منطقی قرار دارد و این موضوع نشان می‌دهد فشار اصلی از سمت هزینه‌های جاری است، نه لزوماً قیمت نهاده‌های دامی.
معاونت تولیدات دامی جهاد استان با اشاره به کاهش میزان تولید در مقایسه با سال گذشته، خاطرنشان کرد: کاهش نسبی در تولید، با کاهش سرانه مصرف مردم در سال جاری همسو است. درواقع، تغییر در الگوی مصرف و کاهش تقاضا از سوی مصرف‌کنندگان، مستقیماً بر میزان تولید و عرضه در بازار اثر گذاشته است.
وی تأکید کرد: با توجه به حجم جوجه‌ریزی صورت گرفته و ظرفیت واحدهای تولیدی استان، وضعیت تأمین گوشت مرغ در خراسان رضوی کاملاً تحت کنترل است.
قیمت‌های جدید مرغ، فراتر از یک نوسان ساده، نشان‌دهنده گسست میان تولید و مصرف است. درحالی‌که تولیدکنندگان با چالش نقدینگی و قیمت‌های بالا در بخش نهاده‌ها دست وپنجه نرم می‌کنند، خانواده‌ها نیز با کاهش تدریجی مصرف پروتئین، راه خود را از بازار مرغ جدا کرده‌اند.
واقعیت این است تأمین کالای پروتئینی، تنها با حل مسئله تولید حل نمی‌شود؛ بلکه نیازمند اصلاح ساختار توزیع و مدیریت هزینه‌های جانبی است تا قیمت نهایی، با توان اقتصادی جامعه هم‌خوانی داشته باشد. بررسی ریشه‌های این ناترازی، کلید درک آینده بازار مرغ است. بازار مرغ اکنون در میان دو فشار متضاد قرارگرفته است. فشار هزینه‌ای بر تولیدکننده و فشار معیشتی بر مصرف‌کننده.
این وضعیت نشان می‌دهد؛ مشکل اصلی، تنها در خودِ کالا نیست، بلکه در ساختار توزیع و هزینه‌های پنهان است. افزایش قیمت‌ها، زمانی به چالش منجر می‌شود که هزینه‌های جانبی، قیمت تمام‌شده را از قدرت خرید خانواده‌ها عبور دهد. برای گذار از این وضعیت، سیاست‌های حمایتی باید هم‌زمان بر دو محور حرکت کنند؛ تثبیت هزینه‌های تولید برای جلوگیری از توقف فعالیت مرغداران و اصلاح ساختار بازار برای تضمین دسترسی مردم به کالای اساسی، بدون این دو رویکرد هم‌زمان، افزایش عرضه به‌تنهایی نمی‌تواند این مشکل را مدیریت کند.
