محمود پورعباس بیلندی اظهار کرد: وقتی بارها به مردم یک منطقه گفته می‌شود که شما محروم هستید، به‌تدریج این تصور در آنها ایجاد می‌شود که خودشان توانایی و ظرفیتی ندارند و باید صرفاً منتظر دریافت بسته‌های حمایتی و معیشتی باشند. این نگاه باید تغییر کند
. وی تأکید کرد: روستاها گنجینه هستند و ظرفیت‌های بسیار زیادی در آنها وجود دارد که هنوز شناسایی و فعال نشده است. تنها ۲۰ درصد ظرفیت روستاها شناسایی شده است پورعباس بیلندی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های روستاها همچنان مغفول مانده است، گفت: برآورد ما این است که تاکنون تنها حدود ۲۰ درصد ظرفیت روستاها را کشف و شناسایی کرده‌ایم و حدود ۸۰ درصد ظرفیت‌ها همچنان باقی مانده است.
وی خاطرنشان کرد: اگر بتوانیم این ظرفیت‌ها را با مشارکت مردم، تدوین سند پیشرفت و برنامه‌ریزی صحیح فعال کنیم، می‌توان زمینه اشتغال، رونق اقتصادی، افزایش تولید و در نهایت بازگشت بخشی از جمعیت مهاجرت‌کرده به روستاها را فراهم کرد.
۸۰ درصد ظرفیت روستاها هنوز کشف نشده است
معاون پیشرفت روستایی جهاد سازندگی خراسان رضوی با بیان اینکه ۸۰ درصد ظرفیت روستاها مغفول مانده است، گفت: اگر بتوانیم این ظرفیت‌ها را با مشارکت مردم، تدوین سند پیشرفت و برنامه‌ریزی صحیح فعال کنیم، می‌توان زمینه اشتغال، رونق اقتصادی، افزایش تولید و در نهایت بازگشت بخشی از جمعیت مهاجرت‌کرده به روستاها را فراهم کرد.
پورعباس بیلندی، معاون پیشرفت روستایی جهاد سازندگی خراسان رضوی در پاسخ به این پرسش که اقدامات این نهاد چه تأثیری بر بازگشت خانواده های روستایی که به شهر مهاجرت کردند، داشته است؟ اظهار کرد: بخشی از مشکلاتی که امروز در حاشیه شهر مشهد مشاهده می‌شود، ریشه در مسائل روستاها و مهاجرت روستاییان دارد.
وی به بازدید از روستای «سینه کهنه» در شهرستان کلات اشاره کرد و افزود: در این روستا با وجود ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری، بخش قابل توجهی از جمعیت به مشهد مهاجرت کرده‌اند.
معاون پیشرفت روستایی جهاد سازندگی خراسان رضوی تصریح کرد: این روستا حدود ۲ هزار نفر جمعیت داشته، اما حدود ۴۰۰ نفر در آن باقی مانده‌اند و بخش زیادی از ساکنان به مشهد و حاشیه این شهر مهاجرت کرده‌اند.
وی ادامه داد: اگر این روند ادامه پیدا کند، طی پنج تا ۱۰ سال آینده بخش مهمی از ظرفیت‌های روستا از بین خواهد رفت. روستا یعنی تولید و اگر تولید روستا را از دست بدهیم، آثار آن در شهر نیز نمایان خواهد شد.
پورعباس بیلندی تأکید کرد: اگر قرار است بخشی از مشکلات شهر مشهد نیز حل شود، باید توجه بیشتری به روستاها و حفظ جمعیت روستایی صورت گیرد.
افزایش اشتغال و بازگشت مهاجران در روستاهای هدف
وی اظهار کرد: در تدوین و اجرای سند پیشرفت روستا، از همه ابعاد توسعه روستایی ورود کرده‌ایم و نگاه ما صرفاً به ساخت‌وساز و توسعه فیزیکی روستاها محدود نیست
پورعباس بیلندی افزود: در این رویکرد، موضوعاتی همچون اقتصاد روستا، اشتغال، آموزش، نقش‌آفرینی بانوان، توسعه تولیدات بومی و ایجاد برند برای محصولات هر روستا مورد توجه قرار گرفته است
. معاون پیشرفت روستایی جهاد سازندگی خراسان رضوی با بیان اینکه فرآیند تدوین سند پیشرفت روستا در کنار ورود به مرحله اجرا دنبال می‌شود، ادامه داد: ممکن است در حال حاضر آمار جامع و دقیقی از میزان مهاجرت معکوس در همه روستاها در اختیار نداشته باشیم، اما در روستاهایی که این طرح اجرا شده، هم بازگشت مهاجران، هم ایجاد اشتغال و هم افزایش فعالیت‌های اقتصادی را شاهد بوده‌ایم.
بازگشت ۲۸ خانواده از حاشیه مشهد به روستا
پورعباس بیلندی با اشاره به تجربه اجرای این طرح در روستای کریم‌آباد گفت: در این روستا با مشارکت جامعه محلی و تدوین سند پیشرفت، سطح زیرکشت را حدود سه برابر کردیم.
وی افزود: در این فرآیند، با الگوبرداری از روش‌های جدید، برخی کشت‌های پرآب‌بر حذف و کشت‌های کم‌آب‌بر و محصولات استراتژیک جایگزین شد که این موضوع زمینه رونق اقتصادی و ایجاد فرصت‌های جدید برای اهالی روستا را فراهم کرد
پورعباس بیلندی تصریح کرد: در همین روستا توانستیم زمینه بازگشت ۲۸ خانوار را که در حاشیه شهر مشهد سکونت داشتند، فراهم کنیم و این خانواده‌ها اکنون به روستا بازگشته و در آنجا زندگی می‌کنند.
وی درباره دلایل خالی‌شدن برخی روستاها از سکنه عنوان کرد: در این زمینه می‌توان به سه عامل اصلی اشاره کرد که یکی از مهم‌ترین آنها، درگیر نکردن جامعه محلی در فرآیند تصمیم‌گیری و توسعه روستاهاست.
معاون پیشرفت روستایی جهاد سازندگی خراسان رضوی افزود: در سال‌های گذشته، بسیاری از نسخه‌های توسعه‌ای از مرکز و خارج از روستا نوشته و برای مناطق روستایی اجرا شده است؛ اما این رویکرد نتوانسته به شکل مطلوب، جمعیت را در روستاها نگه دارد.
پورعباس بیلندی با اشاره به ضرورت تغییر این رویکرد تصریح کرد: برای نخستین‌بار در جهاد سازندگی خراسان رضوی، ایده‌ای مبتنی بر ظرفیت‌های خود روستاها در حال اجراست؛ این طرح از یک الزام اداری صرف ناشی نشده، بلکه با رویکردی مردمی و با هدف کمک به برخی روستاها و ایجاد یک مدل عملیاتی برای پیشرفت آنها دنبال می‌شود.
وی ادامه داد: نمی‌توان انتظار داشت که جامعه محلی بدون مشاهده یک مدل موفق، ریسک‌های مربوط به اجرای طرح‌های جدید را بپذیرد. روستاییان باید یک الگو و مدل عملیاتی را ببینند تا بتوانند نسبت به آینده روستای خود امیدوار شوند و در مسیر توسعه مشارکت کنند.
پورعباس بیلندی با تأکید بر ضرورت مشارکت مردم در فرآیند پیشرفت روستاها گفت: یکی از مشکلاتی که طی سال‌های گذشته با آن مواجه بوده‌ایم، این است که مردم را به تماشاگر تبدیل کرده‌ایم؛ در حالی که باید خود مردم وارد میدان شوند و در تصمیم‌گیری و اجرای برنامه‌های توسعه‌ای نقش داشته باشند.
وی ادامه داد: ما نمی‌خواهیم مردم صرفاً منتظر باشند که مسئولان برای آنها تصمیم بگیرند. هدف این است که ظرفیت‌های خود مردم و جامعه محلی فعال شود و اهالی روستا در فرآیند پیشرفت نقش اصلی را ایفا کنند.
