از استانداری خراسان رضوی، علیرضا قامتی روز یکشنبه در نشست کارگروه سازگاری با کم آبی خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری باور مشترک میان دانشگاهیان، مجریان و بهره‌برداران برای حل مسائل آب اظهار کرد: بحران آب از سال ۱۳۸۰ به‌طور جدی مطرح بوده و باید بررسی کنیم در این مدت چه اقداماتی انجام شده است؛ امروز باید دانشگاهیان در کنار افراد باتجربه و مجریان قرار بگیرند و مجریان نیز بپذیرند که بخشی از نظریه‌ها و دانش دانشگاهی می‌تواند در عمل راهگشا باشد.
معاون استاندار خراسان رضوی با اشاره به موضوع کسری آب و ضرورت مدیریت مصرف گفت: در مقطعی کسری آب حدود یک میلیارد مترمکعب بود که در ادامه به حدود ۷۰۰ میلیون مترمکعب و کمتر رسید و این موضوع نشان می‌دهد قوانین، مقررات و اقدامات مدیریتی می‌تواند اثرگذار باشد.
وی ادامه داد: همچنین اگر از مجموع چهار میلیارد مترمکعب مصرف آب، تنها پنج درصد صرفه‌جویی شود، حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب آب صرفه‌جویی خواهد شد که رقم قابل توجهی است. اگر بتوانیم به بازچرخانی ۶۰ درصدی آب برسیم، از هر ۳۰۰ واحد آب مصرف‌شده، حدود ۱۸۰ واحد دوباره به چرخه بازمی‌گردد. بنابراین استفاده از ظرفیت‌های موجود و اجرای راهکارهای عملی باید در کنار مطالعات و مباحث دانشگاهی مورد توجه قرار گیرد.
قامتی با تأکید بر اینکه حل مسائل موجود نیازمند همکاری میان دانشگاه و دستگاه‌های اجرایی است، اظهار کرد: باید از تئوری‌های صرف خارج شویم و دانشگاهیان وارد عرصه اجرا شوند و مجریان نیز باور کنند دانشی که در دانشگاه کسب شده، بخشی از نیازهای اجرایی را پاسخ می‌دهد. باید همه دستگاه‌ها دور یک میز بنشینند، با هم فکر کنند و برای مسائل موجود راهکار پیدا کنند.
معاون استاندار خراسان رضوی همچنین درباره بازگشایی مسیر رودخانه‌ها و اقدامات مرتبط با مدیریت بحران مربوط به پدیده ال نینو گفت: دستگاه‌های متولی حوزه بحران باید در این زمینه مذاکرات و هماهنگی‌های لازم را انجام دهند و در بخش‌های مرتبط با آبخیزداری نیز نقاطی که بر اساس مطالعات و طراحی‌های انجام‌شده حساسیت بیشتری دارند و احتمال ایجاد مشکل برای شهرها در آنها بیشتر است، در اولویت اقدامات قرار گیرند.
وی ادامه داد: بخش‌های مرتبط با منابع آب نیز باید از سوی دستگاه متولی مدیریت شود و در مواردی که احتمال ایجاد بحران وجود دارد، دستگاه‌های قضایی، امنیتی و اجرایی باید در کنار یکدیگر برای مدیریت شرایط حضور داشته باشند. لازم است این موضوعات در جلسات شورای مدیریت بحران مطرح و برای آنها سازوکار مشخصی ایجاد شود تا موارد مرتبط به‌صورت منسجم بررسی و پیشنهادها و گزارش‌های لازم ارائه شود.
قامتی با اشاره به وضعیت پدیده ال نینو در استان گفت: بر اساس مباحث مطرح‌شده در جلسه، آثار این پدیده در خراسان رضوی به یک شکل نیست و بخش بیشتری از مسائل مرتبط با آن متوجه مناطق غربی و شمالی استان است.
لایروبی بخش قابل توجهی از کانال های شهری
در ادامه رییس پدافند غیرعامل و پیشگیری از بحران شهرداری مشهد با اشاره به رویکرد شهرداری مشهد در زمینه پیشگیری از حوادث اظهار کرد: پس از حوادث سال ۱۴۰۳ رویکرد شهرداری بیش از گذشته به سمت انجام اقدامات پیشگیرانه معطوف شده است و در همین راستا، پاکسازی و لایروبی مسیرهای سطح شهر به صورت مستمر در حال انجام است.
محمد شیدایی افزود: بر اساس آمار پنج ماهه نخست سال، از مجموع ۸۵۴ کانال سرپوشیده در سطح شهر، عملیات پاکسازی و لایروبی بخش قابل توجهی انجام شده و این اقدامات به صورت مستمر ادامه دارد. همچنین در برخی مسیرهای خارج از محدوده خدمات شهری، به‌ویژه مسیرهای ورودی و خروجی شهر، پاکسازی و لایروبی کانال‌ها و مسیرهای انتقال آب نیز انجام می‌شود.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه برنامه‌ریزی و مطالعات تخصصی اظهار کرد: در حدود ۲ ماه گذشته، نشست‌های تخصصی با محوریت «خردشهر» در دانشگاه فردوسی مشهد با حضور دستگاه‌های اجرایی و گروه‌های تخصصی برگزار شده و کارگروه‌های تخصصی نیز برای افزایش تعاملات بین‌بخشی و برنامه‌ریزی پروژه‌های عمرانی تشکیل شده است. در این چارچوب حدود ۱۳ پروژه در دستور کار قرار گرفته که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به بهسازی و احداث مسیرهای شهرک اقبال شرقی و مسیر تنباکو اشاره کرد که بخشی از این اقدامات در حال اجراست و با هماهنگی دستگاه‌های مرتبط دنبال می‌شود.
رییس پدافند غیرعامل و پیشگیری از بحران شهرداری مشهد همچنین از انجام بازدیدهای ادواری برای بررسی آمادگی و سلامت فنی تجهیزات و امکانات شهرداری خبر داد و گفت: از حدود دو ماه گذشته بازدیدهای متمرکز از حوزه‌های مختلف خدماتی، فنی، عمرانی و ترافیکی در مناطق و حوزه‌های ستادی انجام شده و وضعیت تجهیزات و ظرفیت‌های موجود مورد بررسی قرار گرفته است. در کنار این بازدیدها، مانورهای لحظه‌ای نیز با هدف بررسی میزان آمادگی بخش‌های مختلف انجام شده است.
شیدایی با اشاره به هشدارهای هواشناسی و آثار ناشی از آماده‌باش نیروها اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم، نحوه صدور هشدارهای هواشناسی است؛ زیرا در برخی موارد هشدارهای اعلام‌شده محقق نمی‌شود و این مسئله علاوه بر تحمیل بار مالی به شهرداری، موجب خستگی و فرسودگی نیروهایی می‌شود که در حالت آماده‌باش قرار می‌گیرند.
وی همچنین بر ضرورت انجام اقدامات آبخیزداری و آبخوان‌داری در بالادست تأکید کرد و افزود: انجام این اقدامات می‌تواند از ورود حجم بالای روان‌آب به سطح شهر و افزایش سرعت جریان آب جلوگیری کند و امکان مدیریت بهتر شرایط را فراهم آورد.
هدررفت ۶۸ درصدی آب در مشهد
مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب مشهد در این جلسه با اشاره به مدیریت فشار شبکه آب در مشهد اظهار کرد: امسال به دلیل شرایط کم‌آبی، مدیریت فشار شبکه با شدت بیشتری انجام شده و این اقدام موجب کاهش هدررفت آب در مشهد شده است، اما این وضعیت به معنای مناسب و بدون نقص بودن شبکه نیست؛ چراکه کاهش هدررفت آب تا حد زیادی حاصل مدیریت فشار بوده و در کنار آن، اصلاح و بازسازی شبکه نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
حسین اسماعیلیان با بیان اینکه میزان هدررفت آب مشهد در شرایط فعلی حدود ۶۸ درصد است، افزود: اگر شرایط به روال طبیعی بازگردد، نمی‌توان انتظار داشت این میزان بدون ادامه اقدامات اصلاحی حفظ شود و ممکن است میزان پرت آب دوباره افزایش پیدا کند؛ بنابراین لازم است اصلاح و بازسازی شبکه آب همزمان با مدیریت فشار دنبال شود تا کاهش هدررفت آب تنها متکی بر محدود کردن فشار شبکه نباشد.
نایب رییس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی خراسان رضوی با اشاره به تجربه‌های موجود در استان گفت: پیشنهاد می‌کنم هر پروژه انتقال آب پیش از اجرا در اتاق فکر استان بررسی شود تا در کوتاه‌ترین زمان، ارزیابی علمی و اجرایی آن ارائه شود. بر اساس گزارشی که سال گذشته ارائه شده، برآورد کارشناسان از برخی پروژه‌های انتقال آب حدود ۵۶۳ همت است و حتی اختصاص یک درصد این رقم به بازچرخانی آب می‌تواند بخش قابل توجهی از نیاز آبی را مدیریت کند.
مهدی کلاهی افزود: مسئله اصلی استان در بخش آب، کشاورزی دهقانی و خرده‌مالکی است. حدود ۳۷ هزار و ۳۰۰ خانوار کشاورز در استان داریم که تنها هشت دهم درصد آنان تحصیلات کشاورزی دارند و متوسط سن آنها حدود ۵۲ سال است؛ بنابراین باید یکپارچه‌سازی اراضی و تجمیع واحدهای کشاورزی در قالب کشت و صنعت و تعاونی‌ها دنبال شود.
نایب رییس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی خراسان رضوی نیز در این نشست با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف آب اظهار کرد: باید از تمرکز بر پروژه‌های بزرگ انتقال آب و سدسازی فاصله بگیریم و بازچرخانی آب، کاهش تبخیر و استفاده از دانش بومی سازگاری با کم‌آبی را جدی بگیریم.
محمد علایی گفت: در کشورهای توسعه‌یافته آب چندین بار بازچرخانی می‌شود، در حالی که ما هنوز از این ظرفیت به اندازه کافی استفاده نمی‌کنیم.